Otel arazisinde gizemli arkeolojik sondaj!

Yusuf Yavuz Antalya’nın Kemer ilçesinde eski ClubMed’in bulunduğu orman arazisi, 2068 yılına kadar ÖZAK GYO’ya tahsis edildi. İdyros antik kentinin olduğu bölgede yer alan turizme tahsisli arazide, 900 yatak kapasiteli 5 yıldızlı bir otel inşa edilmesi planlanıyor. Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içerisinde yer alan arazi için hazırlanan koruma amaçlı imar planı yargıya taşındı. Otel arazisindeki arkeolojik sit alanında geçtiğimiz Şubat ayında başlatılan arkeolojik sondaj kazıları ise ilçede ilgi ve merak konusu oldu. İdyros Antik Kentine Dokunma Hareketi ise konuyla ilgili bir açıklama yaparak arkeolojik sondaj çalışmasıyla ilgili şeffalık çağrısında bulundu. Alanda yürütülen çalışma hakkında bir bilgilendirme olmadığına dikkat çekilen açıklamada, “Bu belirsizlik ve sit alanına giren çıkan kamyon ve iş makinaları, yöre halkında endişe uyandırmaktadır” denildi. Antalya’nın ilk tatil köylerinden biri olan Kemer’deki ClupMed’in arazisi, tahsis süresi uzatılarak 2023 yılında ÖZAK GYO’na devredildi. Bu alanda 900 yatak kapasiteli 5 yıldızlı bir otel inşa edilmesi planlanıyor. İdyros antik kentinin bulunduğu bölgede geçtiğimiz aylarda arazi çalışmaları başlatıldı. Eski binalar yıkılırken, otele için tahsis edilen arazide ağaç kesimleri yapıldı. KORUMA BÖLGE KURULU ‘ARAZİDE KALINTI YOK’ DEDİ Süreci yakından takip eden İdyros Antik Kentinne Dokunma Hareketi, 3 ayrı arkeolojik sit alanını da kapsayan arazideki çalışmalarla ilgili Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’ne yazılı başvuru yaparak bilgi talebinde bulundu. Platformun 29 Aralık 2025 tarihinde yaptığı başvuruyu yanıtlayan Koruma Kurulu’nun yazısında, “Turistik tesisin I. ve III. Derece Arkeolojik Sit, Tarihi Sit ve Koruma Alanı dışında kalan kısımları ve yakın çevresinde yapılan araştırmada da alanın çam ağaçları ve maki bitki örtüsü ile kaplı olduğu, yüzeyde 2863 sayılı yasa kapsamında tescile konu olabilecek nitelikte herhangi bir mimari kalıntıya rastlanılmadığı belirtilmiştir” denildi. ŞUBAT AYI SONUNDA ARAZİDE ARKEOLOJİK SONDAJ BAŞLATILDI Ancak Şubat ayı sonlarında otele tahsisli arazide arkeolojik sondaj kazısının başlatıldığı, söz konusu arazide çok sayıda sondaj çukurunun açıldığı görüldü. Alanda arkeolojik kalıntılar bulunduğu iddialarının gündeme gelmesi üzerine İdyros Antik Kentine Dokunma Hareketi yazılı bir açıklama yaparak ilgili kurumların kamuoyunu bilgilendirmesi çağrısında bulundu.   ‘ANTİK KENTİN SINIRLARI HENÜZ TAM OLARAK ORTAYA ÇIKMADI’ Otel inşaatının bulunduğu bölgedeki arkeolojik sit alanında yürütülen kazıların ne amaçla yapıldığına ilişkin bir bilgilendirme tabelası bulunmadığına dikkat çekilen açıklamada, şöyle denildi: “Idyros Antik Kentine Dokunma Hareketi olarak aylardır Kemer’in doğa ve tarih köşesi Idyros Antik Kenti üzerine yapılmak istenen otel projesinin sakıncalarını anlatmaya çalışıyoruz. Idyros Antik Kenti henüz sınırları bile tam olarak ortaya çıkarılmamış, kapsamlı bilimsel çalışma bekleyen değerli bir kültür mirasımız olmasına rağmen, kapalı kapılar arkasında hazırlanmış, bir proje ile korkunç bir otelin betonları altına gömülmek isteniyor. Üstelik bu otel Kemer’in son ormanlık alanı içinde büyük bir gedik açacak! KORUMA KURULUNUN YAZISI YARGIYA TAŞINDI Aylardır bu tarih ve doğa katliamına engel olmak için itirazlarımızı kamuoyu ile paylaşıyoruz ve bir yandan da hukuki mücadelemizi sürdürüyoruz. Yine bu çalışmalarımız dahilinde, Aralık 2025’te Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na, Idyros Antik Kenti Arkeolojik Sit Alanı için kapsamlı bilimsel araştırmalar yapılması ve mevcut sit derecelerinin yükseltilmesi için dilekçelerimizi vermiş ve bunu da kamuoyu ile paylaşmıştık. Beklediğimiz gibi, Kurul, bu dilekçelerimize olumsuz cevap verdi, ‘Idyros’ta araştıracak bir şey yok, orası otel olacak’ dedi. Elbette böylesi bir yaklaşım kabul edilemezdi. Bizler de Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’na karşı bir dava daha açtık, kapsamlı bilimsel çalışma yapılmasını, jeoradar gibi gelişmiş tekniklerle kentin kapsadığı alanın belirlenmesini ve arkeolojik sit derecelerinin bulgulara göre yeniden belirlenmesini talep ediyoruz.” ‘SİT ALANI DİKENLİ TELLE ÇEVRİLDİ, KAMYONLAR GİRİP ÇIKIYOR’ Yargı süreci ve otel arazisindeki inşai faaliyetler sürerken İdyros 3. Derece arkeolojik sit alanı içinde niteliği açıklanmayan bir kazı başladığı belirtilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi: “Sit alanı, üstünde dikenli teller olan yüksek metal perdelerle çevrildi ve içerinin görülmesi engellendi. Sit alanı içine kamyonlar ve iş makinaları girip çıkıyor. Mart ayı başında bu çalışmaların niteliğini öğrenmek için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na verdiğimiz dilekçeye ise henüz bir yanıt alamadık. Alanda, arkeolojik sondaj kazısına benzeyen bu çalışma hakkında bilgi veren herhangi bir tabela ya da pankart da bulunmuyor. BELİRSİZLİK VE KETUMLUK SÖYLENTİLERİ TETİKLEDİ Bu gizlilik ve belirsizlik ve sit alanına girip çıkan kamyon ve iş makinaları yöre halkında endişe uyandırmaktadır. Kemer’de, söz konusu sit alanı içinde çok sayıda tarihi eser bulunduğu ve bunların kamyonlarla belirsiz bir yere taşındığı şeklinde söylentiler duyuyoruz. Yöre halkının ve duyarlı vatandaşların haklı endişesini yansıtan bu söylentiler, sürecin büyük bir gizlilik ve ketumlukla yürütülmesinden kaynaklanmaktadır.” ‘KAZILARIN İÇERİĞİ KAMUOYUNA AÇIKLANMALI’ İdyros Antik Kenti içinde bir aydan uzun süredir devam eden kazıların içeriği hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğinin altı çizilen açıklamada, şu sorulara yanıt verilmesi istendi: “Bilimsel bir kazı yapılıyorsa niçin hiçbir bilgilendirme yapılmamaktadır ve konu hakkında verilen bilgi istem dilekçelerine neden cevap verilmemektedir? Kamuoyundan neler saklanmaktadır? Bu kazıları otel inşaatını yapan şirket mi yapmaktadır, yoksa bu Antalya Müzesi veya Akdeniz Üniversitesi tarafından yapılan bilimsel bir çalışma mıdır? Bu resmi arkeolojik bir kazı ise, ne gibi kültür varlıkları bulunmuştur ve bulunan eserlere ne olmuştur?” ‘ORTAK KÜLTÜREL MİRAS HALKTAN GİZLENEMEZ’ Kültür varlıklarının ortak miras olduğuna vurgu yapılan açıklamada, bu konudaki çalışmaların halktan gizlenemeyeceği görüşü savunularak şöyle denildi: “Kültür ve Turizm Bakanlığı, yapılan arkeolojik çalışmaları şeffaflıkla yürümek ve bu çalışmaların sonuçları hakkındaki bilgileri paylaşmakla yükümlüdür. Kültür varlıklarımızla ilgili bilgileri almak, hepimizin en doğal hakkıdır. Konu ile ilgili bütün kurumları, Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nu, Antalya Müzesi’ni, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı bu konuda net açıklamalar yapmaya, görevlerini yerine getirmeye davet ediyoruz.” SONDAJ KAZISININ ARDINDAN SON SÖZÜ KORUMA KURULU SÖYLEYECEK Edindiğimiz bilgilere göre otele tahsisli arazide bulunan 3. Derece arkeolojik sit alanında yürütülen sondaj çalışmalarının, arkeolojik sitlerle ilgili İlke kararları kapsamında yapıldığı öğrenildi. Alanla ilgili koruma amaçlı imar planının güncellenmesine yön vermesi gereken sondaj çalışmalarının, Antalya Müzesi’nin denetimi altında yürütüldüğü belirtiliyor. Yaklaşık 5 kişilik uzman ekip denetiminde sürdürülen arkeolojik sondaj çalışmaları sonucunda hazırlanacak raporun Koruma Bölge Kuruluna sunulacağı ve Kurul tarafından yapılacak değerlendirmenin ardından alandaki yapılaşmanın niteliğine karar verileceği öğrenildi. ARKEOLOGLAR DERNEĞİ RAPORU: KAZI SONUÇLARI AÇIKLANMADI Kemer’in tarihinin saklı olduğu bölgede inşa edilmek istenen otel projesi yaklaşık 2 yıldır bölgede tartışma konusu. Arkeologlar Derneği, İdyros antik kentinin bulunduğu bölgede yapılan yüzey araştırmasına dayanarak Kasım 2025’de bir rapor hazırladı. Derneğin internet sitesinde kamuoyu ile paylaşılan raporda, 2017 yılından bu yana alanda yapılan kazılara ait belge ve raporların herhangi bir bilimsel yayında ya da Kazı Sonuçları Toplantılarında yer almadığı için çalışmaların mahiyeti ve kapsamı hakkında bilim dünyasının bilgi sahibi olmadığı belirtiliyor. ‘İNŞAAT SIRASINDA ARKEOLOJİK KALINTILAR BULUNDU’ Roma Dönemine ait bir köprü ile bağlantının sağlandığı ve Idyros Antik Kenti’nin devam ettiği doğu yakasında yapılan yüzey araştırması ve kurtarma kazılarının, inşaat faaliyetleri sırasında arkeolojik maddi kültür kalıntılarının bulunması üzerine gerçekleştirildiği vurgulanan raporda, “Bu iki bölge cetvelle çizilmiş gibi içerisinde yer aldığı topografyadan izole edilerek, zorunlu olarak 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescillenmiştir. Ayrıca basında, inşaat faaliyetleri yürüten şirketin ormanlık alanda yol yapımı amacıyla kestiği ağaçlık bölgede de yerel halkın çok sayıda seramik buluntusunu kaydettiği bilinmektedir. Bunun yanı sıra söz konusu otelin yapılacağı Antik Kentin Roma Köprüsünün doğu yakasında kalan alanın arkasında yer alan Çalış Kalesi’nin güney ve güneydoğusunda yer alan sağlam sur duvarları ve 5 bin m2’lik kale alanı Likya coğrafyası için özgün niteliktedir ve Helenistik Döneme tarihlendirilmektedir. Çalış Kalesi’nin eteklerindeki ormanlık alanda, tarımsal üretimle ilişkili işliklerin varlığına dair kanıtlar mevcuttur” bilgilerine yer veriliyor. PARÇA PARÇA TESCİL EDİLEN ARKEOLOJİK SİTLER Idyros antik kenti ile ilgili çok az kazı, bilimsel araştırma ve bilimsel yayın yapılmış olmasına rağmen kentte ve civarında Klasik, Helenistik, Roma ve Bizans Dönemi kalıntılarının tespit edilerek kayıt altına alındığı kaydedilen raporda, özetle şu ifadelere yer veriliyor: “Son yıllarda gerçekleştirilen kazılarda köprünün diğer tarafı, söz konusu 900 yataklı otelin yapılacağı doğu yakasında tescil edilen parçalı 1. derece sit alanları ve Helenistik dönem Çalış Kalesi, bu geniş sahanın antik dönemde kesintisiz yerleşim gördüğünün kanıtlarını sunmaktadır. ÖNCELİK İMAR PLANI DEĞİL, BİLİMSEL KAZI VE ARAŞTIRMA OLMALI Bu bağlamda Idyros Antik Kenti hinterlandı hakkında yapılması gereken: 1969 yılından kalma turizm tahsisi kiralama sözleşmesini yenileyerek ‘Koruma Amaçlı İmar Planı’ hazırlamak değil ‘Koruma Amaçlı Kazı ve Bilimsel Araştırmalar’ yapmak ve bunu yapmak için gerekli çalışmaları ivedilikle başlatmak olmalıdır. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ivedilikle Idyros Antik Kenti’nin yer aldığı 293 bin 5 bin m2'lik sit ve orman arazisinin bütüncül bir yaklaşımla sit statüsünü 1. derece arkeolojik sit alanı olarak tescilini gerçekleştirip bu alanı kamunun çıkarları doğrultusunda koruma altına alması zorunludur.   KORUMA KURULUNUN PLANLARI DURDURMA KARARINA ATIF YAPILDI Antalya Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu 23.12.2022/15061 tarih/nolu kararı ile ‘otel projesi alanı içinde kalan SİT alanlarının yeniden değerlendirileceğini, bu nedenle mevcuttaki bütün planların durdurulmuş olduğunu’ açıklamasına rağmen, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ÇED raporu ve ruhsat alınmadan yapılmasına izin verdiği 900 yataklı otel inşaatının, korunması gereken bu alana telafisi mümkün olmayan daha fazla zarar vermemesi için acilen durdurulmasını talep ediyoruz. *** Arkeologlar Derneği’nin İdyros antik kenti hakkında hazırladığı raporun tamamına bağlantıdan ulaşılabilir: http://arkeologlardernegi.org/8589/idyros-antik-kenti-hakkinda-degerlendirme-raporu/