Toplumsal Huzurun Ve Sürdürülebilir Yönetimin Anahtarı: Akıl, Bilim ve Adalet

  Bir ülkenin adil, barışçıl ve sürdürülebilir bir yönetim yapısına kavuşması; hukuk, siyaset, ekonomi ve sosyolojiden oluşan dört temel ana kurumun birbiriyle uyum içinde çalışmasına bağlıdır. Bu sistemik dengedeki her kırılma; bireylerden ailelere ve tüm topluma yansıyan derin bir güven kaybı, ekonomik güvensizlik ve gelecek endişesi yaratır. BİR ÜLKEDE GÜVEN BUNALIMI ÜRETEN DÖRT ANA NEDEN VE SONUÇLARI ÜZERİNE BAZI KISA ANIMSATMALAR.   Bir ülkenin adil, barış içinde, bunalımsız ve sürdürülebilir yönetimi için şu dört kurumun önemi çok büyüktür. Bu dört ana kurum; 1- hukuk, 2- siyaset, 3 ekonomi,   4-  sosyoloji  kurumudur. Bu dört ana kurum arasındaki uyum ya da uyumsuzluklar bireylerin, ailelerin ve genelde de toplumun bütününün yaşam kalitesini, refahını, adalet ve barış düzenini, olumlu ya da olumsuz , doğrudan ilgilendirir. Eğer bir ülkede: hukukta adalet duygusu, siyasette toplumsal uzlaşı kültürü, ekonomide geçim güvenliği ve toplumsal yapıda da ortaklaşa birlikte var olma ve barış içinde beraber yaşama bilinci tehlikeye düşerse o toplumda adalet,  huzur, güven ve gelecek umudu temelden zedelenmiş olur. Çünkü hukuktaki güven kaybı siyaseti gerer. Siyasetteki gerilim ekonomik güvensizliği tetikler. Ekonomik karmaşa ve geleceğe karşı umutsuzluk ise toplumun her kesimi için bir 'gelecek endişesi' doğurur. * Eğer bir ülkede hukuk kurumu bunalıma girer; dine, ırka, mezhebe, ideolojiye, yandaşlığa ya da karşıtlığa göre farklı  kararlar üretilir ya da böyle bir izlenim doğarsa,  toplumun adalete olan inancı ve güveni sarsılır. Adalet kurumunun yansızlığını kaybetmesi sadece adaleti zayıflatmaz. Bu güvensizlik devletin tüm kurumları ve organlarına da  yansır. Hatta devleti yöneten kamu görevlileri bile birbirlerinden karşı kuşku duymaya başlarlar. İşler, görevler yavaşlamaya, aksamaya, yöneticiler de sorumluluktan kaçmaya başlayabilirler. * Eğer bir ülkede siyasetin dili, uzlaşı, kardeşlik ve barış üretme yerine sürekli ayrıştırma, ötekileştirme, düşmanlaştırma, yani gerilim üretirse  toplumsal uzlaşı kültürü giderek zayıflar. Hatta kaybolabilir. İnsanlar farkı fikir ve inançlara sahip olmaktan korkmaya başlarlar. Tek inançlı, tek dinli, tek ırklı, tek dilli, tek kültürlü, tek  ideolojili...çağdışı, monolitik ( tek düze) bir toplumsal yapı ortaya çıkar. Şayet insanlar dışlanan  farklı düşünce, inanç ve soylara aitlerse, eşit yurttaşlık haklarına sahip olabilme hakkını kaybedebilirler. Halbuki çağdaş,  sanayi- kent toplumları ve demokrasiler farklılıklar üzerine bina edilmiştir. Zaten çağdaş demokrasilerin özü de, toplumları, her türlü soy,dil, renk, cinsiyet, din, mezhep...farklılıklarını doğal kabul ederek insanları ortak ihtiyaçlar ve ortak evrensel değerler içinde birlikte yaşatabilmektir. * Eğer bir ülkede ekonomi kurumu bunalıma girerse ekonomik düzen bozulur. Enflasyon yükselir. Hayat pahalılığı artar. İşsiz nüfus hızla çoğalır. Gelir yetersizliği başgösterir. Gelir dağılımı bozulur. Varsıllarla yoksullar arasındaki gelir ve servet farkı katlanılması zor ölçeklere yükselir. Ekonomideki bozulmalar sadece makro ve mikro ekonomik göstergelerin bozulması değildir. Aileler geçim derdine, gençler de gelecek kuşkusu ve korkusuna kapılmaya başlarlar. * Eğer bir ülkede sosyolojik ya da  toplumsal yapı bozulursa o zaman da toplumdaki etnik, dinsel, mezhepsel, ideolojik, düşünsel... farklılıkların birlikte yaşama ve güvenli bir gelecek umut edebilme duyguları zedelenir. Hem devlete olan güven azalabilir ve hem de her türlü etnik ve azınlık grupların birbirlerine olan güvenleri yok olabilir. Sosyal ve derin bir güven bunalımı doğar. İnsani ve toplumsal bağlar ve ortak değerler sistemi yerine, giderek ayrıştırma, çekişme ve düşmanlaştırmalar boy gösterebilir. Şurası önemlidir. Kaybedilen paralar tekrar kazanılabilir. Doğal afetlerde yıkılan  binalar, yollar, köprüler yeniden yapılabilir...  Ancak çeşitli etnik ve azınlık gruplar arasında kaybolan güven duygusunu tekrar geri getirmek hiç de kolay değildir, çok uzun zaman alabilir. * Eğer bir ülkede, yukarıda adını saydığımız hukuk, siyaset, ekonomi ve sosyoloji kurumlardaki bozulma ve bunalımlar eş anlı olarak, yani aynı zaman kesitinde birlikte ortaya çıkarsa ne olacaktır? O zaman söz konusu olan o ülkedeki durum çok daha ciddi, önemli ve acil bir konuma yükselmiş olur. Hukukta görülen bir bunalım siyaseti gerer. Siyasetteki gerilmeler ekonomik düzeni bunalıma sürükler. Ekonomideki bunalımlar ise toplumsal  etnik yapıları gerilime sürükler. Yeniden bozuk hukuk... devreye girer ve bir bunalım kısır döngüsü ortaya çıkar. Çünkü hiç bir kurum diğerinden ayrı ve bağımsız değildir. Her kurum diğer kurumlarla aktif ve sürekli bir etkileşim içindededir. Eğer bir ülkede böyle ya da benzer bir kısır döngü mevcutsa  o ülkenin istikrarı büyük yara almış demektir. * Peki bu ve benzeri bunalımlar için çıkış yolu var mıdır? Arızî  durumlar hariç, hiç bir toplum sürekli olarak çeşitli bunalımlar ve bunalımlarla birlikte yaşamak zorunda olamaz. Eğer toplumları yönetenler çeşitli ön kabullere dayalı irrasyonel fikirlerini, öfkelerini, peşin hükümlerini bırakıp akıl ve bilim rotasına girebilirlerse işin büyük bir kısmı çözülmüş olur. Siyaset kurumunun, işe hukuk kurumunu devreye sokarak başlaması toplumda kaybolan ya da yara alan adaleti geri getirebilir. Kaybolan toplumsal güveni yeniden kazanabilmek en etkin bir yaklaşım olabilir. Çünkü hukuka ve adalete olan güven,  azalan ekonomik faaliyetleri hızlandırır. Ekonomik faaliyetlerin hızlanması ve adilleşmesi siyaset kurumuna olan güveni artırır. Hukuk, ekonomi ve siyaset kurumundaki yanlışlık, haksızlık ve adaletsizliklerin düzelmeye başlaması toplumsal yapıyı yeniden güçlendirir, gerilimlerin azalması ve giderek yok olmasına neden olur. * Şunlar hiç unutulmamalıdır. - Hukuk kurumunun bunalımı adaleti de  zayıflatır. "Biz ve ötekiler" olmak üzere yargılamada çifte standart ve ikili yargı oluşur. -  Ailelerin gelir yetersizliği, aşırı işsizlik, yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve tüketici kredileri deki aşırı artışlar yaşam standardını düşürür; gündelik yaşamı çekilmez yapar. - Eğer ülkedeki çeşitli etnik, dinsel, ideolojik...gruplar arasında büyük gerilimler varsa o ülkeye huzur gelmez. *Son söz. Sorunsuz ülke yoktur.  Çeşitli zaman kesitlerinde, her ülkede küçük, büyük bir çok sorun ya da sorunlar yumağı olabilir. Eğer tüm bu sorunlar, mutlaka hukuk içinde kalınarak, iyi niyet sahibi olarak, akılla, bilimle, adalet ve ahlaktan ayrılmadan, önyargısız ve uzlaşmacı diyaloglarla, herkesin hakkını teslim ederek çözülebilir. Eğer çözülemiyorsa ortada yanlış, eksik,  akılcı ve bilimsel olmayan bir zihniyet tutarsızlığı var demektir. Çünkü Eğri cetvelle doğru çizgi çizilmez. Zihniyet ikilemi ve tutarsızlığını gidermenin temel girdisi ise çağın gereklerine uygun, özgür akla ve deneysel bilime göre yapılanmış çağdaş bir eğitim sistemidir.