AYM’DEN MÜLKİYET HAKKI İÇİN TARİHİ ADIM: KAMULAŞTIRMADA TESCİL KESİN DEVRİ KAPANDI!

Yükseköğretimden mülkiyet haklarına kadar kamu yararını ilgilendiren kritik dosyalarda vites artıran Anayasa Mahkesi, kamulaştırma davalarında mülk sahiplerinin aleyhine işleyen ve geri dönülemez hak kayıplarına yol açan büyük bir hukuksal boşluğu ortadan kaldırdı. Resmi Gazete’de yayımlanan karar doğrultusunda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda yer alan "tescil hükmü kesin olup" ibaresi iptal edildi. Artık idareler, vatandaşa mülkünün gerçek karşılığını tam ve kesin olarak ödemeden tapuyu kendi üzerlerine tescil ettiremeyecek; mülk sahiplerine tescil kararlarına karşı da üst mahkemelere (istinaf/temyiz) başvuru yolu açılacak. Eski Sistem Nasıl İşliyor, Malik Nasıl Mağdur Oluyordu? Eski uygulamada, idare bir taşınmazı kamulaştırmak istediğinde Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açıyor ve mahkemenin belirlediği ilk bedel bankaya yatırıldığı an taşınmaz idare adına tescil ediliyordu. Geri Dönüşü Olmayan Tahribat: Vatandaş belirlenen bedelin az olduğunu savunarak kararı istinafa veya Yargıtay’a taşısa dahi, tescil hükmü "kesin" kabul edildiği için mülk çoktan idarenin tapusuna geçmiş, hatta üzerine yıkım veya inşaat kararı uygulanmış oluyordu. Üst mahkeme yıllar sonra bedeli artırsa bile, mülk sahibi rızası dışında ve hak ettiği parayı tam alamadan mülkünü kaybetmiş oluyordu. AYM Gerekçesi: "Bedel Ödenmeden Mülkiyetin Geçmesi Anayasa'ya Aykırıdır" Anayasa Mahkemesi, söz konusu kuralın Anayasa'nın 13. (Ölçülülük), 35. (Mülkiyet Hakkı) ve 46. (Kamulaştırma) maddelerine doğrudan aykırı olduğunu tespit etti. Yüksek Mahkeme tarihi iptal gerekçesinde şu vurguları yaptı: Gerçek Karşılık Ödenmeli: Kamulaştırma bedeli kesin olarak tespit edilip tamamı malike ödenmeksizin idarenin mülkiyeti elde etmesi, Anayasa'nın ruhuna ve "peşin ödeme" güvencesine aykırıdır. Hukuki Güvence Eksikliği: Mevcut kural malike mülkünü kaybettirirken, bu karara karşı etkili bir yargısal denetim (kanun yolu) imkânı tanımayarak mülkiyet hakkını korumasız bırakmaktadır. Karar Ne Zaman Yürürlüğe Girecek? AYM, yasama organına (TBMM) mülkiyet hakkını koruyacak yeni bir yasal düzenleme yapabilmesi için süre tanıdı. Bu kapsamda iptal hükmü, Resmi Gazete'de yayımlanmasından 9 ay sonra, yani 21 Şubat 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Hukukçular, yürürlük tarihine kadar geçecek süreçte de yerel mahkemelerin ve uygulayıcıların AYM’nin bu güçlü mülkiyet hakkı gerekçelerini dikkate alması gerektiğinin altını çiziyor.