Birkaç hafta içerisinde önce Dubai’ye, ardından üçüncü kez Sri Lanka’ya gideceğim. Dubai’de hem yapılanmamızı yerinde değerlendirecek, hem yaz okulunun ön çalışmalarını yapacak, hem de Girne Amerikan Üniversitesi mezunlarının diploma törenine katılacağım. Ardından Sri Lanka’da yine bir diploma töreninde olacağım. Böylece dünyanın iki farklı coğrafyasında, Kuzey Kıbrıs’ta doğmuş bir üniversitenin mezunlarının diplomalarını almalarına tanıklık edeceğim. Benim için bu törenlerin anlamı, akademik başarıların kutlanmasının çok ötesinde. Çünkü Girne Amerikan Üniversitesi’nin Sri Lanka’da başlattığı ulusaşırı eğitim çalışmaları yirmi yılı aşkın bir geçmişe dayanıyor; Dubai ise bu yolculuğun en yeni halkalarından biri. Bugün dünyanın yükseköğretimde en önemli gündemlerinden biri haline gelen uluslararası kampüsleşme, sınır ötesi eğitim ve küresel akademik hareketlilik, o yıllarda henüz bugünkü yaygınlığına ulaşmamıştı. Biz ise bugün geleceğin eğitim modeli olarak konuşulan bir yaklaşımı o yıllarda hayata geçirmeye başlamış bir üniversitenin parçasıyız. Bunun arkasında, geleceği yalnızca tahmin etmekle yetinmeyen, onu bugünden inşa etmeye çalışan bir vizyon var: Girne Amerikan Üniversitesi Kurucu Başkanı Serhat Akpınar’ın vizyonu. Serhat Bey’in yıllar önce Havacılık Okulu’nun açılışında yaptığı konuşmayı hâlâ hatırlıyorum. Çocukluk hayallerinden söz etmişti. O gün, aslında çocukluğunda hayal ettiği bir dünyayı yıllar sonra gerçeğe dönüştürmüş bir insan olarak konuşuyordu. Sanırım kendisiyle en önemli ortak noktalarımızdan biri bu: Hayallerin yalnızca geleceğe ait olmadığını, bugünkü kararlarımızla gerçeğe dönüştüğünü bilmek. Serhat Bey’in sıkça vurguladığı bir düşünce var: Gelecek, aslında bugündür. Çünkü gelecek, bir gün kendiliğinden karşımıza çıkacak bir zaman dilimi değil; bugün yaptıklarımızın, yapmadıklarımızın, cesaretimizin ve tercihlerimizin sonucudur. Ne olduğumuz mu, kim olduğumuz mu? Geçtiğimiz hafta sonu Demokrat Parti’nin düzenlediği kampta takımdaşlık, iletişim ve müzakere üzerine eğitimler verdim. Serhat Akpınar’ın da Girne’den birinci sıra milletvekili adayı olarak yer aldığı bu süreç, benim için yalnızca bir eğitim çalışması değildi; aynı zamanda liderlik, siyaset ve Kuzey Kıbrıs’ın geleceği üzerine yeniden düşünme fırsatıydı. Eğitimlerde ve sohbetlerde zihnimde dönüp duran bir soru vardı: Bizler ne olduğumuzu mu anlatıyoruz, yoksa kim olduğumuzu mu? Bir insana kendisini tanıtmasını istediğinizde çoğunlukla mesleğini veya unvanını söyler: Profesörüm, doktorum, avukatım, milletvekiliyim, bakanım… Oysa bunların hiçbiri gerçekte kim olduğumuzun tam karşılığı değildir. Bunlar üstlendiğimiz görevler, edindiğimiz meslekler ve zaman içerisinde değişebilecek statülerdir. Bir profesörü değerli kılan yalnızca akademik unvanı değildir; yetiştirdiği öğrenciler, ürettiği bilgi, bilime ve topluma kattıkları, söyledikleriyle yaptıkları arasındaki tutarlılıktır. Bir siyasetçiyi değerli kılan da milletvekili, bakan veya cumhurbaşkanı olması değildir; sahip olduğu yetkiyi nasıl kullandığı, insanlara nasıl davrandığı, hangi değerleri savunduğu ve bu değerleri kararlarına ne ölçüde yansıttığıdır. Asıl soru şudur: Bir gün bütün unvanlarınız elinizden alındığında geriye kim kalacak? Bir demokrat olan Barack Obama’nın başkanlık sonrasında da uluslararası kamuoyunda güçlü bir kişisel kimliğe sahip olmasını bu açıdan anlamlı buluyorum. İnsanların bir liderle kurduğu ilişki, yalnızca o kişinin taşıdığı makamla sınırlı olmak zorunda değildir. Elbette her liderin kararları tartışılabilir. Ancak makamın ötesine geçen bir kimlik inşa etmek, liderliğin en önemli sınavlarından biridir. Siyasetin en büyük tehlikelerinden biri, insanın sahip olduğu makamı kendi kimliğiyle karıştırmaya başlamasıdır; yetkiyi kişisel üstünlük, devleti kişisel mülkiyet, halkın verdiği sorumluluğu sınırsız bir hak olarak görmesidir. Oysa demokratik liderlik, yetki sahibi olmaktan önce sorumluluk sahibi olmayı gerektirir. Bir ülke hiçbir siyasetçinin mülkü değildir. Geçmiş kuşaklardan devralınmış ve gelecek kuşaklara emanet edilecek ortak bir yaşam alanıdır. Ekonomik bağımsızlık, siyasi özgüven Hafta sonundaki çalışmalarda Kıbrıs müzakerelerine de değindik. Yirmi yılı aşkın süredir müzakere ve arabuluculuk alanında çalışan biri olarak, bir toplumun müzakere gücünün yalnızca masada kullanılan diplomatik ifadelerle belirlenmediğini biliyorum. Müzakere gücü, aynı zamanda ekonomik dayanıklılıktan, kurumsal kapasiteden, toplumsal özgüvenden ve alternatif üretebilme yeteneğinden doğar. Bu nedenle Kuzey Kıbrıs’ın geleceği konuşulurken ekonomik bağımsızlığın öncelikli bir mesele olarak ele alınmasını son derece önemli buluyorum. Demokrat Parti kampında beni etkileyen konulardan biri de buydu: Ekonomik bağımsızlığın yalnızca ekonomik büyüme değil, aynı zamanda toplumun kendi geleceğine ilişkin karar verebilme kapasitesi olarak görülmesi. Kuzey Kıbrıs’ın bu konuda iki önemli gücü var: Eğitim ve turizm. Ancak bu iki alanı artık geleneksel tanımlarıyla düşünmek yeterli değil. Eğitim yalnızca adaya öğrenci getirmek değildir. Kuzey Kıbrıs’ta üretilen akademik değeri dünyaya taşıyabilmek, uluslararası kampüsler kurabilmek, araştırma ve inovasyon ağları oluşturabilmek, dünyanın farklı ülkelerindeki öğrencilerin yaşamlarına dokunabilmektir. Yirmi yıl önce Sri Lanka’da başlayan hikâye, bunun mümkün olduğunun somut örneklerinden biridir. Turizm de yalnızca deniz, güneş, otel veya kumarhanelerden ibaret değildir. Sağlık turizmi, uzun yaşam, kültür, tarih, doğa, spor ve sürdürülebilir yaşam alanlarında Kuzey Kıbrıs’ın çok daha güçlü bir uluslararası kimlik oluşturması mümkündür. Hayalim, dünyanın farklı ülkelerinden insanların yalnızca tatil yapmak için değil; öğrenmek, iyileşmek, üretmek, araştırmak, yaşamak ve yaşamlarını zenginleştirmek için Kuzey Kıbrıs’a gelmesidir. Bu hayal romantik bir temenniden ibaret değil. Doğru politikalar, uluslararası iş birlikleri, kurumsal süreklilik ve uzun vadeli planlamayla geliştirilebilecek bir kalkınma yaklaşımıdır. Elbette bunun önünde siyasi, diplomatik ve ekonomik engeller var. Ancak bu engellerin varlığı, geleceği tasarlamaktan vazgeçmek için bir gerekçe olmamalı. Şeffaflık bir tercih değil, çağın gerekliliği Demokrat Parti kampında karşılaştığım ekipte beni umutlandıran bir başka özellik, sorunların farkında olmaları kadar çözüm üretme sorumluluğunu da üstlenmeye hazır görünmeleriydi. Özellikle şeffaflık, tarafsızlık ve halka hesap verebilirlik üzerine yapılan vurguları önemli buldum. Çünkü günümüz dünyasında siyasetin meşruiyeti yalnızca seçim kazanmakla açıklanamaz. Seçim kazanmak yönetme yetkisi verir; ancak bu yetkinin nasıl kullanıldığı, demokratik meşruiyetin sürekliliğini belirler. Halkın soru sorabilmesi, hesap sorabilmesi, kararların gerekçelerini öğrenebilmesi ve kendisini ilgilendiren süreçlere katılabilmesi bir ayrıcalık değil, demokratik yaşamın temelidir. Giderek daha fazla sorgulanan şey, siyasetin insanlara ne vaat ettiği kadar, insanlarla nasıl bir ilişki kurduğudur. Ben siyasette kendisini halkın üzerinde değil, halkın karşısında sorumlu gören bir anlayışın güçlenmesini önemsiyorum. İnsanları yönetilecek bir kitle olarak değil, birlikte gelecek kurulacak bireyler olarak gören; gücü denetimden kaçmak için değil, denetime açık kurumlar oluşturmak için kullanan; kendi doğrularını topluma dayatmak yerine dinlemeyi, diyaloğu ve müzakereyi bilen bir anlayışın… Hafta sonu tanıştığım ve birlikte çalıştığım insanların yaklaşımlarında bu değerlerin izlerini görmek benim için değerliydi. Elbette gerçek sınav, bu ilkelerin siyasi söylemden uygulamaya ne ölçüde taşınacağıdır. Yerel kalırken dünyalı olabilmek Kuzey Kıbrıs’ın geleceğine ilişkin en önemli sorulardan birinin kimlik meselesi olduğunu düşünüyorum. Ancak bu soruyu çoğu zaman yanlış yerden soruyoruz: Kuzey mi, Güney mi? Şu mu, bu mu? Kime karşıyız? Neyi kabul etmiyoruz? Oysa belki de artık başka bir soruya ihtiyacımız var: Biz kimiz ve nasıl bir Kuzey Kıbrıs olmak istiyoruz? Kendi kültürünü, tarihini, dilini ve toplumsal değerlerini koruyan; ama bunu dünyaya kapanmanın gerekçesine dönüştürmeyen bir Kuzey Kıbrıs. Yerelliğini sahiplenen; ama yerelliği dışlayıcı milliyetçilikle karıştırmayan bir Kuzey Kıbrıs. Uluslararası, kozmopolit ve çok kültürlü bir yaşamı benimseyen; ama kendi kimliğini kaybetmeyen bir Kuzey Kıbrıs. Teknolojiyi ve yapay zekâyı yalnızca tüketen değil, bunları eğitimde, sağlıkta ve üretimde değer yaratmak için kullanan bir Kuzey Kıbrıs. Doğasını koruyan, tarihine sahip çıkan, insanına yatırım yapan ve gelecek kuşakların yaşam hakkını bugünkü ekonomik kazançların gerisine atmayan bir Kuzey Kıbrıs. Kuzey Kıbrıs’ın uluslararası sorunlarını ve siyasi gerçeklerini görmezden gelmeden de böyle bir gelecek tasarlanabilir. Çünkü kimlik, yalnızca başkalarının bizi nasıl tanımladığıyla ilgili değildir; aynı zamanda bizim ne ürettiğimiz, dünyaya ne kattığımız ve hangi değerlerle yaşadığımızla ilgilidir. Dünyanın farklı ülkelerinde mezunlar veren, kampüsler açan, akademik ortaklıklar geliştiren Kuzey Kıbrıs üniversiteleri, bu kimliğin inşasında çok önemli bir rol oynayabilir. Bir toplumun dünyayla kurduğu ilişkiler, yalnızca diplomatik masalarda değil; sınıflarda, laboratuvarlarda, kültür merkezlerinde, hastanelerde ve insanlar arasındaki ilişkilerde de gelişir. Gelecek bugün başlıyor Birkaç hafta sonra Sri Lanka’daki diploma töreninde yine genç insanların yüzlerine bakacağım. Farklı ülkelerden, farklı kültürlerden gelen, farklı hayalleri olan mezunlar… Belki bazıları doktor, bazıları mühendis, bazıları yönetici, akademisyen veya girişimci olacak. Ama benim onlara sormak istediğim soru, hangi mesleği yapacaklarından biraz farklı: Ne olacaksınız değil, kim olacaksınız? Çünkü dünya yalnızca daha fazla diplomaya, daha fazla unvana veya daha fazla makam sahibine ihtiyaç duymuyor. Dünya; bilgisini sorumlulukla kullanabilen, gücünü etik değerlerle sınırlandırabilen, farklılıklarla birlikte yaşayabilen, sorgulayabilen ve geleceğe katkıda bulunabilen insanlara ihtiyaç duyuyor. Aynı şey ülkeler için de geçerli. Bir ülkenin geleceği yalnızca hangi siyasi statüye sahip olduğu veya hangi ekonomik göstergelere ulaştığıyla değil, nasıl bir toplum inşa ettiğiyle de ilgilidir. Hafta başı Demokrat Parti ile gerçekleştirdiğimiz çalışmaların ardından Kuzey Kıbrıs’ın geleceğine ilişkin içimde güzel bir umut oluştu. Bu umut, sorunların kolayca çözüleceğine inanmaktan kaynaklanmıyor. Aksine, sorunların büyüklüğünü bilerek, bunları çözmek için sorumluluk almaya istekli insanlarla karşılaşmaktan kaynaklanıyor. Serhat Akpınar’ın yirmi yıl önce Sri Lanka’da başlattığı eğitim yolculuğu bana bir şeyi yeniden hatırlatıyor: Bugün uzak görünen bir hayal, doğru insanların kararlılığıyla yarının gerçeği olabilir. Ben de Kuzey Kıbrıs için böyle bir gelecek hayal ediyorum: İnsanlarının dünyaya açık, kurumlarının şeffaf, ekonomisinin güçlü, doğasının korunmuş, eğitiminin uluslararası, siyasetinin hesap verebilir olduğu bir gelecek. Ve belki de en önemlisi, insanların kendilerini yalnızca sahip oldukları unvanlarla değil, kim olduklarıyla ifade edebildikleri bir toplum. Çünkü bir insanın da bir ülkenin de gerçek değeri, yalnızca ne olduğunda değil, kim olduğunda saklıdır. Bu yolda emek veren, sorumluluk alan ve daha iyi bir Kuzey Kıbrıs için çalışan herkesin yolu aydınlık olsun.