Yangınların yüzde sekseninde insanlar yanmadan evvel dumandan ölürler. Duman yangından daha çabuk her tarafa yayılır. Durumun dumanın yayılmasına uygun olması, alevlerin de kolayca yayılabileceğinin işaretidir. Hareket imkânı kısıtlı olan yaşlılar ve çocuklar dumandan en çok zarar görenlerdir. Bu yazımın nedeni de ebeveynlerin ve yaşlı yakınlarının bilgilenerek, yavrularının ya da yakınlarının ne kadar büyük bir tehlike altında olabileceklerini anlayıp, eksikliklerin düzeltilmesi için çalışmalarıdır. Çünkü biliyoruz ki eğer onlar doğrunun yapılması için savaşmazlarsa aşağıda sıralayacağım önlemlerin hiçbiri yapılmayacaktır. Yaşayacak felâketi önlemeye çalışan olmayacaktır.
*****
Yaşlı bakım evleri, klinikler, hastaneler ve okullarda var olan açık merdivenler, kapalı durmayan ve yangına dayanıksız kapılar, ölüm tuzağıdır. Çok katlı hiçbir binada açık merdiven olmamalıdır. Şâyet iki katlı giriş holü mecburiyeti varsa, hole açılan mahallerin holdeki dumandan, holün de odalardaki ve koridorlardaki dumandan, korunmuş olması gerekir.
Konumuz olan binalar genellikle koridorludur. Koridor dumanı ve yangını yayan bir mahaldir. Bu yayılmayı önlemek için, koridora açılan her türlü oda kapılarında ve yangın merdivenlerinin kapılarında, kapının hemen kapanması ve kapalı durması için otomatik kapama aparatı olmalıdır. Yangın ve duman çıktığı yerde kalmalı, başka mahallere atlamamalıdır.
Bu tür binalarda, yasal normlarda inşa edilmiş, en az iki saat yangına dayanıklı kapalı yangın merdivenleri ve merdivenleri çevreleyen duvarlar bulunmalıdır.
Yangın merdivenleri karsız ve don olmayan iklimlerde dışarıda da olabilir. Ama döner merdiven kullanılmamalıdır.
Koridordan merdiven evine giriş kapısı merdiven yönüne açılmalıdır. Kapının açıldığı sahanlık şâyet üst kattan gelen merdiven varsa, yukarıdan gelen insanların yolunu kesmeyecek ölçüde olmalıdır. Dışarı çıkış kapısı her zaman dışarıya, kaçış yönüne doğru açılmalı ve kilitsiz olmalıdır.
Merdivenler, ışığa hassas gözlü, pilli takviyeli lambalar ile devamlı aydınlatılmış olmalıdır. Yangından kaçış ve çıkış yerleri; yazı ve yön oklu, ışıklanmış özel lambalarla gösterilmiş olmalıdır.
Çıkış kapısı muhakkak yangının ve dumanın hiçbir şekilde erişemeyeceği yere, dışarıya açılmalıdır. Bina içinde bir yere açılıyorsa orası da dumandan korumalı ve Sprinkler (Otomatik çalışan su duşu) ile donanımlı olmalı ve duvarları iki saat yangına dayanıklı olmalıdır.
Asansör boşlukları aynen dumanı ve alevi taşıyan baca gibi çalışır ve aynen açık merdivenler gibi, katlar arasında yangını ve dumanı taşırlar. Katlarda asansörler diğer mahallerden iki saat yangına dayanıklı kapılarla ayrılmalıdır. Kapılar normal zamanda açık şekilde durabilir, ancak dumana ve sıcaklığa hassas otomatik olarak kapanan aparatlarla donanmalıdır.
Yangın merdivenlerini birbirine bağlayan koridor varsa, koridor muhakkak 2 saat yangına dayanıklı otomatik kapanan kapılarla, bölgelere ayrılmalıdır. Yangın çıkışı vazifesi gören koridorlar asansörlere ayrılmış bölümden geçemez. Çünkü asansörlere ayrılmış mahal yangın ve dumandan korunmamıştır.
Konumuz olan binaların her mahalli sprinkler ile donatılmış olmalıdır. Binaların ana girişinde itfaiyenin kullanacağı yangın kontrol merkezi olmalıdır. Her odanın koridora açılan kapısı içinde yangında ne yapılacağı, yangın merdivenlerinin yârleri kolay anlaşılır plan ve yazı ile belirtilmelidir.
Bütün odalarda ve mahallerde sesli bildiri sistemi ve duman alarmı bulunmalıdır. Binanın içinde gereken yerlerde yangın hortumları kutusun bulunması gerekir. Binanın dışında da itfaiyenin hortumlarını bağlayabileceği gereken ölçüdeki su bağlantı vanaları, belirli aralıklarla bulunmalıdır.
*****
Ülkemizde, konumuz olan binaların büyük çoğunluğunda yukarıdaki önlemlerin alınmamış olduğunu düşünüyorum. Sevdiklerimizin, yavrularımızın ne kadar büyük bir tehlikede olduklarını artık siz tahmin ediniz.
Değerli okurlarım size bir örnek vermek istiyorum.
Yakın zamanda bir okul müdürü ile konuşmam oldu. Kendisine açık merdiven konusundan bahsettim, o bana yatakhanelere sprinkler koyduklarını söyledi. Bunun yetersizliğini anlattım ve merdivenlerin kapalı olması gerektiğini söyledim. Benim mesleğimi sormadı deneyimimi merak etmedi, konuşarak birçok çözümü belirleyebileceğimiz hâlde, “araştıracağım” demekle yetindi! Bin çocuğun tehlikede olmasını bilmek acı idi!
Biz hâlâ bizi rahatsız eden bilgilerden ders almak yerine bilgiyi vereni uzaklaştırarak temize çıktığımızı düşünen bireyleriz. Söyleyecek bir laf bulamıyorum.
Eski binalarda bu sorunlar çözülmez değil, Her zaman bir yolu olmuştur ve olacaktır. İleri ve çağdaş ülkeler gerekeni yaptılar ve rahat uyuyabiliyorlar.
Darısı bizim başımıza dememiz yetmez! Şimdi yaz tatili nedeniyle okulların kapalı olması size yavrunuzun okuluna giderek durumu görmek ve çözüm için girişimde bulunmak fırsatını veriyor. Okullar açılınca gereken tadilatları yaptırmak çok daha zor olacaktır ve çocuğunuz bir yıl daha tehlikede olur.
Siz de durumu değerlendirmekle sorumlu olduğunuzu ve düzeltmek yolunda gruplar oluşturarak savaşmak zorunda olduğunuzu bilmelisiniz. Aksi hâlde felâkete ortak olacaksınız.
Okula gittiğiniz zaman yanınızda bir gazete röportörünün olmasının çok faydası olacaktır. Hazırlıklı olmalısınız, bilgili ve kararlı hareket etmelisiniz. Grup olarak hareket etmenizin daha etkili olacağı kesindir.
Benden söylemesi, sizlere başarılar dilerim.